“We hebben keer op keer gesproken en keer op keer hebben we Kamerbreed gewaarschuwd voor precies het scenario waar we vandaag in zijn beland.” Mirjam Bikker (ChristenUnie) was niet de enige die donderdag tijdens een ingelast debat over de sluiting van de zorgvilla’s van Villa ExpertCare gefrustreerd was. Alle aanwezige partijen én de minister waren flink geërgerd door de gang van zaken.
Villa ExpertCare heeft vier zorgvilla’s waar ernstig zieke kinderen en kinderen met een beperking dagopvang en logeerzorg kunnen krijgen. Maar het bedrijf dat de organisatie in 2021 overnam, multinational B. Braun, wil de vier villa’s sluiten vanwege te hoge kosten en een tekort aan personeel. De zorgvilla’s in Vleuten (Utrecht) en Waalre (Noord-Brabant) zouden per 1 juli sluiten. Villa ExpertCare wil de twee instellingen in Rijswijk (Zuid-Holland) en Wezep (Gelderland) op een later moment sluiten.
Al maanden waren er binnen en buiten de Kamer zorgen over wat er dan met deze kinderen moest gebeuren. Want plekken waar kinderen deze intensieve zorg kunnen krijgen zijn schaars. Minister Mirjam Sterk (Langdurige Zorg) beloofde de Kamer eerder dat de villa’s pas zouden sluiten als er een passend alternatief was voor de kinderen. Die afspraak maakte ze ook met Villa ExpertCare.
Maar door de dreigende sluiting holde de kwaliteit van de zorg achteruit, onder meer doordat medewerkers vanwege alle onzekerheid al een andere baan zochten. Daarom besloot de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd vorige week dat de locaties in Vleuten en Waalre alsnog per 1 juli moesten sluiten. In het rapport, dat dinsdag openbaar werd gemaakt, haalde de inspectie ook uit naar het bestuur, dat onvoldoende zou hebben “gehandeld naar de urgentie die is ontstaan” en “onvoldoende inzicht toont”.
‘Dit is geen opzichzelfstaand bedrijfsongeval’
“Twee maanden geleden stonden we hier ook als Kamer met een gedeelde oproep: zorg dat deze locaties niet sluiten voordat er voor ieder kind een alternatief is. Twee maanden later moeten we constateren dat de werkelijkheid anders heeft uitgepakt en dat B. Braun precies heeft wat ze willen”, zei Marijke Synhaeve (D66). “Het is gewoon fascinerend hoe slecht dit is”, besloot Bikker.
De invloed van private equity in de zorg is al jarenlang onderwerp van discussie in de Kamer. De situatie rond Villa ExpertCare is daar een heel actueel voorbeeld van. Iedereen was het er tijdens het debat over eens: dit kan echt niet. Daarbij werd ook het handelen van het bestuur van Villa ExpertCare gehekeld.
Maar over de oorzaak van het probleem verschillen de meningen. Moeten dit soort investeerders helemaal worden geweerd uit de zorg, zoals partijen als PRO willen? Of is hier sprake van een exces waarnaar moet worden gehandeld, zoals VVD-Kamerlid Hilde Wendel benadrukte?
Minister Sterk komt “binnen nu en een week” met een wet waarmee zorgfraude beter moet worden aangepakt en wilde er daarom geen debat over private equity van maken. Ze wil zich in eerste instantie richten op een oplossing voor deze kinderen.
Kamer wil dat overige villa’s openblijven
Voor de 35 kinderen die nog in de gesloten villa’s verbleven, zijn tijdelijke noodoplossingen en noodscenario’s ingezet. Maar dat betekent bijvoorbeeld dat sommige ouders verder moeten reizen met hun zorgbehoevende kind. En er zijn ook meerdere gezinnen waarbij de noodoplossing niet goed bleek en de kinderen thuis moeten worden verzorgd, met veel druk op het gezin als gevolg.
Pas als die situatie is opgelost, wil Sterk analyseren wat er precies verkeerd is gegaan. Ook de zorgminister zegt enorm te balen van de situatie en zegt ervan te willen leren. Heeft het stelsel gedaan wat het moest doen, vroeg ze zich hardop af. Heeft de overheid meer nodig om te kunnen ingrijpen? En had dit voorkomen kunnen worden?
In de tussentijd heeft de Kamer de ogen gericht op de twee nog overgebleven zorgvilla’s van ExpertCare. Een motie waarin wordt opgeroepen alles in werking te zetten zodat “Villa ExpertCare zich gedwongen voelt alles in het werk te stellen de overige locaties open te houden”, werd al ondertekend door ChristenUnie, PRO, SP, SGP, D66, VVD, Partij voor de Dieren, CDA en Groep Markuszower en is daarmee verzekerd van een meerderheid.
