Asielminister Bart van den Brink zei woensdag “vol afschuw” te hebben gekeken naar de beelden uit Loosdrecht, waar dinsdagavond brand werd gesticht na een wekenlang protest tegen de asielopvang. Ook op andere plekken liepen demonstraties tegen tijdelijke opvangplekken uit de hand.

Het kabinet kreeg dinsdagmiddag van PvdD-Kamerlid Christine Teunissen nog het verwijt “oorverdovend stil” te zijn, maar liet dinsdagavond na de brandstichting van zich horen. “Je zorgen mag je uitspreken, altijd. Maar geweld gebruiken mag nooit”, schreef premier Rob Jetten op X tijdens zijn werkbezoek aan de Cariben.

Justitieminister David van Weel noemde het gedrag van de relschoppers bij de inloop van de ministerraad op woensdagochtend “schandalig” en binnenlandminister Pieter Heerma noemde het “zorgwekkend” dat de grens voor intimidatie, geweld en bedreiging steeds lager lijkt te worden.

Bij de rellen lijken bovendien georganiseerde groeperingen betrokken te zijn, iets wat wordt onderzocht door de AIVD. De protesten worden zo “gekaapt door extreemrechtse groeperingen”, merkte VVD’er Ulysse Ellian op. Volgens rechtse politieke partijen leiden de gewelddadigheden af van de “zorgen van mensen die we serieus moeten nemen”, vond Ellian.

Kabinet zet vooral in op vervolging

Maar extra maatregelen komen er nog niet. Het kabinet wil de relschoppers vooral normeren door de rechtsstaat in te zetten, oftewel: ze laten oppakken door de politie en laten veroordelen door het Openbaar Ministerie.

De Kamer zette het kabinet nog niet aan tot meer actie, want na de uitspraken van het kabinet van eerdere op de dag waren de ogen tijdens het debat vooral op elkaar gericht.

Iedereen moet normeren en geen olie op het vuur gooien, óók politici, zei Van den Brink. Maar tijdens een al ingepland debat over de situatie rondom de asielopvang gooiden politici woensdag wél olie op het politieke vuur door met een beschuldigende vinger naar elkaar te wijzen.

De hardheid van het debat rond migratie is vaker onderwerp van discussie in de debatzalen. Ook worden vaak verwijten gemaakt over wiens schuld de asielproblematiek in Nederland is. De weggestemde asielnoodmaatregelenwet kwam woensdag ook weer volop ter sprake.

Debat ontvlamt onder politici die Loosdrecht bezochten

Het debat ontvlamde vooral onder de politici die Loosdrecht bezochten. Onder anderen Lidewij de Vos (FVD), Gidi Markuszower (Groep Markuszower) en Mona Keijzer reisden af naar Loosdrecht om de betogers een hart onder de riem te steken. Hier geven de mensen uiting “aan wat je overal in Nederland ziet: dat de grens bereikt is”, zei Keijzer bijvoorbeeld in een video op haar socialemediakanalen.

PRO-Kamerlid Lisa Westerveld miste daarin “de morele verantwoordelijkheid van enkele collega’s”. Politici hebben de verantwoordelijkheid om “verhalen niet op te kloppen”, vond ze.

“Politici zitten met grote gretigheid klaar om mij de les te lezen en mij de wanordelijkheden in de schoenen te schuiven”, zei een geïrriteerde Markuszower al aan het begin van het debat. Hij benadrukte wel dat protesteren geweldloos moet verlopen. Tegelijkertijd riep de voorman van de PVV-afsplitsers niet veel later “alle Nederlanders” weer op om in verzet te komen tegen de komst van azc’s.

Een dubbel signaal, verweet CU-Kamerlid Don Ceder hem. “Enerzijds roept u: mensen, sta op. U legitimeert een gevoel van onbehagen. Vervolgens weigert u verantwoordelijkheid te nemen als er in dat klimaat wanordelijkheden ontstaan. Ik vind dat zwak.”

Van den Brink hoorde vooral veel verwijten

Ondanks de eensgezindheid over het veroordelen van de rellen overheerste tijdens het debat vooral die onderlinge ergernis. Van den Brink zat klaar om alle vragen over de gebeurtenissen te beantwoorden, maar kreeg die nauwelijks. “Ik heb vooral veel verwijten gehoord”, merkte de minister op.

Wel gaf de minister de bezorgde Kamerleden nog mee dat er hard wordt opgetreden tegen de relschoppers en dat het kabinet ook volop contact heeft met de lokale bestuurders.

Die aanpak stelt de Vereniging Nederlandse Gemeenten nog niet gerust: zij willen een spoedoverleg met het kabinet om te kijken “welke aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn om verdere escalatie te voorkomen, de uitvoerbaarheid van de opvangopgave overeind te houden en gemeenten te ondersteunen”.