De uitspraken volgden op de historische winst van de Alternative fur Deutschland. De partij van lijsttrekker Ulrich Siegmund behaalde in Saksen-Anhalt bijna 44 procent van de stemmen. Daarmee werd de AfD met afstand de grootste partij in de Oost-Duitse deelstaat. 

De Vries was zondag bij het NPO-programma te gast om de gevolgen van die uitslag voor Duitsland en de rest van Europa te bespreken.

‘Heel Europa zou hiervan moeten sidderen’
Vanaf het begin van het gesprek koos De Vries scherpe woorden voor de AfD. Hij wees erop dat de partij voor het eerst een deelstaatverkiezing had gewonnen en stelde dat binnen de partij veel sympathie bestaat voor extreemrechtse ideeën.

„Dit is de eerste keer sinds de Tweede Wereldoorlog dat er een extreemrechtse partij in een deelstaatregering komt in Duitsland”, zei hij. Volgens De Vries gaat het om „een partij met veel neo-nazi-aanhangers” en ideeën waar „heel Europa van zou moeten sidderen”.

Ook in de begeleidende publicatie van EenVandaag ging hij nog verder. „De nazi’s zijn terug, maar de vraag is of ze ooit zijn weggeweest. Het is een nazi-partij”, stelde De Vries. 

De grote winst heeft volgens hem bovendien gevolgen buiten Saksen-Anhalt. De zestien Duitse deelstaten spelen via de Bondsraad een rol in de landelijke politiek. Een sterke positie van de AfD op deelstaatniveau kan daardoor ook invloed hebben op besluiten in Berlijn en uiteindelijk op de Europese koers.

Onvrede onder Oost-Duitse kiezers
De Vries erkende tegelijkertijd dat de onvrede onder AfD-kiezers niet uit de lucht komt vallen. Saksen-Anhalt kampt volgens hem met economische achterstanden en een bevolking die zich lange tijd onvoldoende gehoord heeft gevoeld door de gevestigde politiek. „In Berlijn is men er niet in geslaagd om dat deel van het land economisch mee te trekken”, zei hij.

Een andere Duitslandkenner, Hanco Jurgens, wees eveneens op de grote afstand tussen de politiek en Oost-Duitse burgers. Volgens hem heeft het weinig zin om AfD-kiezers uitsluitend tegen te spreken zonder serieus op hun argumenten in te gaan. „Als je alleen maar tegenspreekt en op hen inbeukt en niet ingaat op hun argumenten”, kan de AfD zich volgens Jurgens juist presenteren als het enige echte alternatief.

De Vries zag het anders. Volgens hem verkoopt de AfD vooral beloften die economisch niet zijn waar te maken. Hij noemde de campagne „één groot theater” en voorspelde dat de partij uiteindelijk niet in staat zal zijn om de ontevreden kiezers daadwerkelijk tevreden te stellen.

Van AfD naar einde huidige democratie
Aan het einde van het gesprek stelde de presentator de vraag wat de ontwikkeling betekent voor de democratie in Europa. Daarop maakte De Vries een opvallende draai. Eerst waarschuwde hij dat er partijen bestaan die volgens hem de democratie zelf willen beschadigen. „Er zijn dus partijen in Europa die eigenlijk democratie om zeep willen helpen”, zei hij. De gevestigde partijen zouden daar geen antwoord op hebben.

Vervolgens verklaarde hij echter dat ook de bestaande democratie volgens hem haar langste tijd heeft gehad. „Ik denk dat de democratie die we nu hebben, die hebben we ongeveer twee eeuwen, plus of minus, in Europa, in Amerika, dat werkt niet meer.”

Daarna volgde zijn meest verstrekkende uitspraak: „We moeten naar een ander systeem toe, want het is klaar met de democratie.”

De Vries erkende direct dat hij zelf niet weet hoe zo’n alternatief eruit moet zien. „Wat het dan wel moet zijn, iets anders dan democratie, dat antwoord heb ik ook niet.” Wel vindt hij dat moet worden onderzocht of het politieke systeem uit de negentiende eeuw nog geschikt is voor de eenentwintigste eeuw.