JA21-leider Joost Eerdmans heeft een heldere boodschap voor het minderheidskabinet-Jetten. Zijn partij wil graag samenwerken, maar dan moet de coalitie wel een duidelijke samenwerkingspartner kiezen.

‘Het kabinet kiest voor geitenpaadjes op het ritme van Snollebollekes, van links naar rechts, maar ze zullen moeten kiezen. Allebei kan niet. Het is graag of niet,’ zei Eerdmans op een bloedheet, door ruim vierhonderd partijgangers bezocht partijcongres in Ede.

Met zijn boodschap aan het kabinet volgt hij de linkse tegenstrever PRO. Leider Jesse Klaver eiste twee weken geleden op het oprichtingscongres van zijn fusiepartij dat het kabinet een duidelijke keuze maakt: samenwerken over links, of over rechts.

‘Van de kopjes koffie kan ik zeggen: er is geen peil op te trekken’

Samenwerken willen Eerdmans en de zijnen zeker, maar dan moet er wel uitzicht op lastenverlichting zijn. Komende week hebben Eerdmans en zijn fractiegenoot Michiel Hoogeveen weer een gesprek met premier Rob Jetten (D66) en minister Eelco Heinen (VVD), zei hij.

‘En ik kan van al die gesprekken en kopjes koffie zeggen: het zijn prima gesprekken. Maar je kan er tegelijk geen peil op trekken. Laat ik maar glashelder zijn: JA21 zal niet instemmen met het financiële kader als lastenverlichtingen daar geen onderdeel van zijn.’

De JA21-voorman wees op de gestegen lasten voor gezinnen (plus 3,5 miljard euro) en bedrijven (plus 2 miljard euro) door de zogeheten veiligheidsbijdrage, een extra belasting die geld moet opleveren voor defensie. ‘En in coalitiekringen zegt men dat we in september misschien wel richting de 4 procent financieringstekort gaan. Stop dan met uitgeven,’ zei Eerdmans.

Immigratiegrens is bereikt

‘Het is toch van de zotte dat er 2 miljard op de plank klaar ligt voor klimaatsubsidies, we elke week 900 asielzoekers blijven opvangen en we tegelijkertijd onze eigen gasreserve van 500 miljard kuub dichtstorten met cement! Het gezond verstand is helaas al een tijdje met reces in Den Haag.’

Als het gaat om immigratie is voor het overgrote deel van de bevolking de grens bereikt, aldus de JA21-leider. Nederland moet strenger beleid invoeren, zoals Zweden, Denemarken, Duitsland en België al hebben gedaan. Dat laatste land bracht de asielaanvragen in de eerste helft van dit jaar met 30 procent omlaag.

Asielaanvragen buiten Europa

Het nieuwe Migratiepact, dat in Europees verband tot meer greep op asiel moet leiden, zal volgens Eerdmans een druppel op de gloeiende plaat blijken. ‘Mensen zullen hier altijd naartoe komen, tenzij we tegen iedereen die hier aanklopt zeggen: “Wij gaan u een veilige plek bieden, maar niet in Nederland.” Het is prima dat er eindelijk wordt gewerkt aan terugkeerhubs – wij waren de eerste partij die daarover begon – maar dat moeten opvanghubs worden. Een veilige plek om asiel aan te vragen, maar buiten Europa.’

Eerdmans citeerde het coalitieakkoord, waarin is afgesproken dat het kabinet-Jetten met nieuwe maatregelen komt als de instroom niet vermindert. ‘Kom op Rob, waar wachten wij op?’

De JA21-leider blikte vooruit op de Provinciale Statenverkiezingen in maart. Die zijn van cruciaal belang voor het kabinet, omdat de nieuwe Statenleden een nieuwe Eerste Kamer kiezen. Mochten er al eerder landelijke verkiezingen komen, dan is zijn partij er volgens Eerdmans klaar voor. 

Je plicht doen en de mensen laten kletsen

Hij ontkende dat JA21 radicaal, extreem of juist te slap is, zoals de partij vaak wordt verweten. Eerdmans citeerde zijn vader, die altijd zegt dat zijn zoon zijn plicht moet doen en de mensen maar moet laten kletsen.

Rechts is volgens Eerdmans niet te versnipperd. Hij noemde geen andere rechtse partijen, maar zei wel: ‘JA21 is verstandig rechts, stevig op de inhoud, beschaafd in de toon, niet tegen om het tegen zijn, geen opruiende uitspraken, maar met de benen op de grond blijven en leveren. En inmiddels zijn we als JA21 in de positie om te kunnen zeggen: graag of niet.’

Als het kabinet niet duidelijk voor een samenwerkingspartner wil kiezen, dan stapt volgens Eerdmans ‘de VVD maar in het reddingsbootje van Klaver’. Een keuze die hij, gelet op de Eerste Kamer, wel enigszins zou kunnen begrijpen. Daar heeft PRO veertien zetels en JA21 twee.