Rechtse oppositiepartijen in de Tweede Kamer willen af van de veelbesproken spreidingswet. Onder leiding van JA21 dienen zij een initiatiefwet in om de wet in te trekken. Volgens de partijen lost de spreidingswet het asielprobleem niet op, maar schuift die de gevolgen juist door naar gemeenten. Een Kamermeerderheid voor het plan is er niet.

De spreidingswet moet ervoor zorgen dat asielzoekers beter over het land worden verdeeld. Gemeenten worden eerst gevraagd vrijwillig opvangplekken te regelen, maar het kabinet kan uiteindelijk ingrijpen als er te weinig plekken beschikbaar zijn. Aanleiding is onder meer de druk op het aanmeldcentrum in Ter Apel. De afgelopen dagen moesten andere gemeenten bijspringen om mensen die er niet terecht konden vanwege de drukte op te vangen.

De initiatiefwet van JA21 om de spreidingswet in te trekken wordt gesteund door Forum voor Democratie, BBB, Groep Markuszower en Mona Keijzer.

Volgens JA21-Kamerlid Simon Ceulemans gaat de Spreidingswet ‘voorbij aan de kern van het probleem’. “De spreidingswet lost de hoge instroom niet op, maar gooit de gevolgen van die permanent hoge instroom bij gemeenten over de schutting”, zegt hij tegen RTL Nieuws.

Ook vindt hij dat gemeenten niet gedwongen mogen worden opvang te regelen. “Zolang asielopvang in Nederland plaatsvindt, moet dat altijd op vrijwillige basis zijn.”

Geen meerderheid
Ceulemans denkt dat de wet juist averechts werkt. “Op het moment dat het Rijk altijd het wettelijke middel heeft om een gemeente te dwingen tot asielopvang, neemt dat iedere prikkel weg om echt iets aan die instroom te doen.” Volgens Ceulemans brokkelt het draagvlak voor asielopvang verder af. “Wij willen dat lokaal draagvlak weer leidend wordt.”

Tegelijkertijd erkent JA21 dat er op dit moment geen meerderheid is om de spreidingswet daadwerkelijk in te trekken. De afgelopen tijd zijn er wel meerdere wetten aangenomen die ervoor moeten zorgen dat de instroom van asielzoekers naar beneden gaat. Onder meer door het moeilijker te maken voor familieleden om na te reizen, de verblijfsvergunning nog maar voor drie jaar te maken en een snellere screening van migranten als ze Europa binnenkomen.

Wat wil de coalitie?
De coalitiepartijen willen de spreidingswet voorlopig behouden. Ook de VVD zegt hierachter te staan. Bij JA21 en de andere indieners is er de hoop dat de VVD uiteindelijk alsnog van koers verandert. “Het wordt tijd dat de VVD kleur bekent. Je kunt niet aan de ene kant zeggen dat opvang vrijwillig moet zijn en aan de andere kant de spreidingswet handhaven”, zegt Ceulemans.

VVD-Kamerlid Ulysse Ellian zegt: “De wet is van kracht, maar hopelijk is er snel een moment dat het niet meer nodig is, dat betekent namelijk dat we de situatie op orde hebben met elkaar.”

Maar voorlopig blijft de wet dus gewoon gelden. Minister Van den Brink (CDA, Asiel en Migratie) heeft al laten weten dat als gemeenten niet voldoen aan het vinden van opvangplekken voor asielzoekers, hij ze na de zomer mogelijk gaat dwingen.