Bron: Omroep West, NOS, denhaag.nl

De nieuwe coalitie in de gemeente Den Haag presenteerde vrijdag hun akkoord. Partijen Hart voor Den Haag (van Richard de Mos), VVD, Denk en CDA zeggen zich te houden aan de spreidingswet, maar willen af van onder meer de opvanglocatie in het oude HagaZiekenhuis. Over deze locatie is al jaren discussie.

Op dit moment regelt het COA (Centraal Opvangorgaan Asielzoekers) de opvang van asielzoekers in Den Haag, zoals in vrijwel elke gemeente. De opvang in het oude ziekenhuis is een besluit van de vorige coalitie en het COA, maar de huidige coalitie wil die overeenkomst openbreken. Het COA zegt in een reactie aan persbureau ANP dat eenzijdig opzeggen van de ondertekende overeenkomst niet kan.

De Mos pleitte in zijn succesvolle campagne voor een asielstop, en beloofde de spreidingswet ‘als het nodig is via de rechter’ aan te vechten. Zo ver komt het nu niet.

In steeds meer gemeenten werd in campagnetijd door partijen verzet beloofd tegen de spreidingswet. In Maassluis botsten het college en de burgemeester over het voldoen aan de wet, in Oldebroek wil de coalitie ook zo min mogelijk asielzoekers opvangen.

Maar deze partijen hebben vaak geen meerderheid en dus zijn er andere partijen nodig om een coalitie te vormen. Die stellen als voorwaarde voor coalitiedeelname dat partijen uitspreken zich aan de wet te zullen houden, ook de spreidingswet. Het is een soort rechtsstaatverklaring, vergelijkbaar met die in de regeringsverklaring van het kabinet-Schoof in 2024.

Bron: NOS, Omroep West, RTV Rijnmond, Omroep Gelderland, NU.nl

• Richard de Mos van Hartvoor Den Haag zegt het contract met het COA te willen afkopen. ‘Dat hebben we allang laten uitzoeken.’ Hij roept het COA op ‘niet te verzanden in juridische gevechten. Daar is het COA noch de gemeente bij gebaat. Het zou ze sieren om een kopje koffie te komen drinken’, zei De Mos tegen Omroep West.
• Fractievoorzitter Gary Bouwer van de grootste partij in Maassluis, Leefbaar Maessluys, zegt dat nul asielzoekers opvangen binnen de spreidingswet valt. Daarmee zegt hij gehoor te geven  ‘aan de overduidelijke stem die de kiezers hebben laten horen’. Burgemeester van Maassluis Jack de Vries (CDA) zei dat de spreidingswet ‘een wet is’, ‘en die zullen we net als andere wetten moeten naleven’, schrijft hij in een reflectie.
• Fractievoorzitter Tom de Nooijer van Christelijk Verbond Oldebroek zegt dat Oldebroek een voorbeeldgemeente moet zijn als het gaat om asielopvang. De Nooijer pleit voor intrekking van de wet ‘vanwege de drang- en dwangbepalingen’, zegt De Nooijer tegen Omroep Gelderland.
• Asielminister Bart van den Brink (CDA): ‘De spreidingswet is van kracht en voeren we uit. Daar hoort ook bij dat gemeenten die niet voldoen aan de wettelijke taak, hierop worden aangesproken’, laat Van den Brink weten aan NU.nl.

Door: Daniël Mulder, redacteur Lokale politiek

Het verzet tegen de spreidingswet neemt toe. Bij de gemeenteraadsverkiezingen won in veel gemeenten een partij die zich openlijk uitsprak tegen de wet.

Binnen de kaders van de spreidingswet is er ruimte voor gemeenten om de opvang van asielzoekers naar eigen wens te regelen. De spreidingswet bepaalt de hoeveelheid op te vangen asielzoekers. De grootte van de opvang, meerdere kleine of één grote, de type locaties en de omgeving kan de gemeente naar eigen inzicht bepalen. De opvang wordt vervolgens geregeld door het COA (Centraal Opvangorgaan Asielzoekers).

Gemeenten hebben weinig financiële ruimte en het takenpakket van de lokale overheden wordt omvangrijker. Daarnaast heerst de angst voor een aankomend financieel ravijnjaar voor gemeenten: een jaar waarin gemeenten aanzienlijk minder inkomsten verwachten.

Dat een coalitie zoals die in Den Haag zich verzet tegen het COA is omslachtig, tijdrovend en raakt niet de kern van het probleem, het COA is slechts de uitvoerder. En als het Den Haag lukt de regie in handen te krijgen, is de kans groot dat dat ten koste gaat van het enorme takenpakket van de gemeente, waaronder woningbouw en zorg.

Verstandiger is het om te kijken naar de draagkracht van gemeenten en met inwoners in gesprek te gaan over wat er wel mogelijk is als het gaat om de opvang van asielzoekers.