Jetten voer zaterdag mee tijdens de Canal Parade in Amsterdam. Van SBS en De Telegraaf kreeg hij de vraag waarom de samenleving intoleranter wordt tegenover de lhbti-gemeenschap. De premier wees eerst op algemene ontwikkelingen.

„We hebben sowieso te maken met de verharding en verhuftering van de samenleving. En veel online invloed ook”, zei Jetten. Daarna erkende hij dat religie een rol speelt. „Maar er zijn ook gemeenschappen die om religieuze overtuigingen of om andere redenen ook echt wel meer en meer die haat richting de lhbti-gemeenschap laten zien.”

Geen concrete gemeenschap genoemd
Jetten benoemde niet welke religieuze gemeenschappen hij bedoelde. Ook sprak hij niet expliciet over islamitisch extremisme. Wel stelde hij dat de overheid tegen haat moet optreden. „Daar moeten we ons tegen uitspreken. En dat moeten we keihard aanpakken als het gebeurt.”

Die terughoudendheid is opvallend door de gebeurtenissen in Berlijn. Een week voor de Amsterdamse botenparade werd daar een Pride-evenement getroffen door een aanslag. De Duitse autoriteiten spraken van islamistisch terrorisme. De verdachte was eerder veroordeeld voor het voorbereiden van een terroristisch misdrijf en zou zich bij Islamitische Staat hebben willen aansluiten.

In een eigen video verwees Jetten wel naar „die verschrikkelijke aanslag in Berlijn”. Over de achtergrond van de verdachte en het vermoedelijke motief zei hij niets.

Dalende acceptatie
De vragen aan Jetten kwamen niet uit de lucht vallen. Onder jongeren is de acceptatie van homoseksualiteit de afgelopen jaren in verschillende regio’s sterk gedaald. Dit gebeurt vooral op plekken waar bovengemiddeld veel moslims wonen. In Amsterdam vond in 2023 nog 43 procent van de jongeren tussen 13 en 16 jaar het normaal dat twee mensen van hetzelfde geslacht verliefd zijn. Twee jaar eerder was dat 63 procent.

Onderzoek laat daarbij verschillen zien tussen groepen. Religieuze jongeren denken gemiddeld conservatiever over homoseksualiteit dan jongeren zonder geloof. Islamitische jongeren hebben gemiddeld weer behoudendere opvattingen dan christelijke en andersgelovige jongeren. Dat zegt niet dat alle moslims homohaat steunen, maar het wijst wel op een factor die in het politieke debat vaak gevoelig ligt.

Ook ouder UvA-onderzoek naar anti-homogeweld in Amsterdam wees op een oververtegenwoordiging van jonge daders met een Marokkaanse achtergrond. Onderzoekers benadrukten daarbij dat meerdere factoren kunnen meespelen, waaronder groepscultuur, ideeën over mannelijkheid en religie.

Afwijkende analyses
De uitleg van Jetten sluit aan bij eerdere uitspraken van burgemeester Femke Halsema. Ook zij legde de nadruk op een combinatie van sociale media, internationale influencers, religie en een bredere conservatieve ontwikkeling. Zij noemde daarbij naast conservatieve moslimjongeren ook de invloed van figuren als Andrew Tate en aanhangers van Forum voor Democratie.

Die analyse wijkt af van wat verschillende prominente homo’s de afgelopen jaren zelf naar voren brachten. Illusionist Hans Klok stelde dat de groeiende homohaat vooral samenhangt met immigratie en botsende culturen. Gay Pride-oprichter Siep de Haan waarschuwde dat conservatieve moslimjongeren de veiligheid van homo’s in Amsterdam steeds verder onder druk zetten. Ook cabaretier Dominee Gremdaat zei tijdens de discussie rond Feyenoord-speler Orkun Kökçü dat “van heel veel moslims de homohaat vandaan komt”, naast streng-evangelische christenen.

Tientallen miljoenen voor veiligheid
Jetten wilde vooral benadrukken dat het kabinet de strijd tegen homohaat niet opgeeft. „Als je ziet hoe ver we zijn gekomen in de afgelopen tientallen jaren, dan is dat vanwege de inzet van heel veel activisten, politici en mensen die gewoon hun nek uitsteken.”

Volgens de premier trekt het kabinet tientallen miljoenen euro’s extra uit voor de veiligheid van lhbti’ers. Ook werkt het aan wetgeving uit het Regenboog Stembusakkoord. Nederland moet volgens hem „dat mooie gidsland” blijven.

Daarmee gaf Jetten wel aan wat de overheid tegen homohaat wil doen, maar bleef hij vaag over waar een deel ervan vandaan komt. Kort na een islamistische aanval op een Pride-evenement noemde hij algemene „religieuze overtuigingen”, zonder de ideologie achter die aanslag concreet te benoemen. Juist daardoor bleef de meest beladen vraag van het interview onbeantwoord.