Kies voor EW  als uw vertrouwde bron

Bron: Tweede Kamer

Het stikstofpakket van het minderheidskabinet kan rekenen op een Kamermeerderheid. De grootste oppositiepartij PRO steunt de maatregelen. Wel wil PRO, zoals fractievoorzitter Jesse Klaver eerder al zei, geen afzwakking van de plannen. Dat vinden andere fracties, zoals de ChristenUnie, ‘dictatoriaal.’

De Kamer debatteerde voor het eerst over het plan dat het kabinet vrijdag 26 juni presenteerde om het land van het stikstofslot te halen waardoor duizenden boeren worden geraakt. De SP en PRO zijn kritisch dat een grote stikstofuitstoter als de luchtvaart in de kabinetsplannen ontbreekt.

Met name BBB kraakte het plan, met veel drama en pathetiek over familiebedrijven die volgens Kamerlid Caroline van der Plas onevenredig hard worden getroffen. Andere partijen benadrukten dat alles eraan wordt gedaan om boeren juist te helpen, bijvoorbeeld door om te schakelen naar biologische landbouw.

Ter gelegenheid van het Kamerdebat trokken 26 trekkers op naar Den Haag om te  protesteren tegen de plannen. Op de tribune van de Kamer volgden tientallen boeren het debat.

Een boerin schreeuwde tegen PRO-Kamerlid Laura Bromet: ‘U maakt mij kapot!’ Omdat de Kamervoorzitter al een paar keer vergeefs had opgeroepen om geen geluid te veroorzaken op de tribune, moest de vrouw de zaal verlaten.

Wetenschappers van Wageningen University lieten voorafgaand aan het debat weten dat de door het kabinet voorgestelde ‘koeiennorm’ van 2,6 dieren per hectare ‘wetenschappelijk matig onderbouwd is en methodologisch slecht gedefinieerd.’

Besluitvorming en wetgeving over de kabinetsvoorstellen volgen later. Dan zal ook blijken of het kabinet een meerderheid heeft in de senaat. Met de huidige samenstelling is de steun van de elf BBB-senatoren noodzakelijk. Die steun zal er niet komen, maar in juni 2027, na de verkiezingen voor de Provinciale Staten, verandert de samenstelling van de Eerste Kamer.

De Kamerleden van de partijen zetten hun spreektijd vooral in om elkaar de maat te nemen, in plaats van inhoudelijk het voorgenomen kabinetsplan te bevragen. Vooral Bromet lag onder vuur bij haar collega’s. Ze moest urenlang kritische vragen beantwoorden. De Kamerleden stelden aanvankelijk niet veel vragen aan D66-minister Jaimi van Essen en VVD-staatssecretaris Silvio Erkens, beiden van Landbouw, Visserij, Voedselvoorziening en Natuur. Die zijn niet van zins om het kabinetsplan ingrijpend te veranderen.

Bron: Tweede Kamer

• ‘De toekomst van duizend boeren staat op het spel. Talloze biologische boeren stoppen ermee omdat het niet rendabel is. Twintig miljard voor het uitkopen van boeren omdat we het ene salamandertje of plantje willen herstellen,’ aldus Caroline van der Plas (BBB), die sprak van een ‘stikstofobsessie’.
• Laura Bromet (PRO): ‘Ik ben bijna murw van alle stikstofplannen. Laten we gewoon eens beginnen. We willen aan de slag en uit dit debat dat al zeven jaar duurt. Als het goed is, weten boeren diep in hun hart al heel lang dat er iets moet gebeuren. En ik wil wel zeggen dat ik boeren niet haat, zoals mij wordt verweten. Ik woon tussen hen in en spreek hen.’
• André Flach (SGP): ‘Het is de halvering van de veestapel in een nieuw jasje. Een kilometer is veel te breed. En ik wil geen zones rond gebieden waar het geen probleem oplost. De norm is zo scherp dat dure investeringen nodig zijn. Het ergste is dat we niet eens weten wat het plan oplevert,’
• Laurens Dassen (Volt): ‘Supermarkten krijgen pas in 2029 te maken met wettelijke maatregelen om het aanbod aan biologische voedsel te vergroten, maar de biologische boer kan niet wachten.’
• Sandra Beckerman (SP) citeerde een krantenpagina uit 1971 over boeren die protesteerden tegen de schaalvergroting in de landbouw door het slopen van houtwallen en door ruilverkaveling. Nu wil de overheid juist het tegenovergestelde. ‘De schaalvergroting van toen is het basisprobleem van nu. We kunnen niet terug naar de kleine boeren van toen.’
• Hidde Heutink (Groep Markuszower): ‘Stikstof is niet het probleem. Er is met onze boeren niets mis, het zijn geweldige boeren, en er is niks mis met onze prachtige natuur. Er is iets mis met onze elite die ons in het stikstofmoeras heeft gebracht en ons land naar de afgrond brengt.’
• Anne Marijke Podt (D66): ‘We zetten vandaag een stap die oplossingen brengt en boeren perspectief brengt. Dat lukt alleen als we samenwerken. Met boeren, provincies en partijen in de Tweede Kamer. We willen een lange termijnperspectief voor de boeren, zodat ze weten waar ze aan toe zijn.’
• Mona Keijzer: ‘Dit gaat niet werken. Er zullen geen vergunningen loskomen. Het is een prachtig verhaal, maar het staat los van de economische werkelijkheid.’
• Pieter Grinwis (ChristenUnie): ‘Het is te veel een generieke aanpak. Zijn zones bij de Waddeneilanden nodig, terwijl daar geen problemen zijn en op Schiermonnikoog boeren de omschakeling hebben gemaakt naar biologische landbouw?’
• Esther Ouwehand (Partij voor de Dieren) wilde weten waar de bijdrage is van de veevoederindustrie en de slachterijen aan de 20 miljard euro die het kabinet uittrekt voor de transitie. ‘Dat zijn de grootverdieners die jarenlang hebben verdiend aan de schaalvergroting.’
• Chris Jansen (PVV): ‘Kap met deze onzin en laat de boeren gewoon boeren.’
• Lidewij de Vos (FVD): ‘Schaf de kritische depositiewaarde af, met drempelwaarden en al, en het probleem is opgelost.’
• Jan Arie Koorevaar (CDA): ‘Ik denk dat het goed is dat heel Nederland uiteindelijk achter dit verhaal kan staan.’
• Renate den Hollander (VVD): ‘Wij hopen dat de steun breder is dan alleen van PRO. Dit pakket wordt nog uitgewerkt.’
• Maarten Goudzwaard (JA21): ‘Helaas heb ik geen beweging gezien bij de minister, terwijl mijn verzoeken niet bepaald veeleisend waren. Zonder die beweging kan JA21 dit voorstel gewoon niet steunen.’

Door: Carla Joosten, politiek redacteur

Het minderheidskabinet-Jetten lijkt af te stevenen op een eerste succes. Dankzij de steun van PRO gloort er een meerderheid voor ingrijpende maatregelen in de landbouw, industrie en verkeer. In elk geval in de Tweede Kamer. Of dat ook zo is in de Eerste Kamer, is nog maar de vraag.

Maar daar is nog tijd voor, want wetsvoorstellen zijn nog in de maak. Rechtse partijen als BBB, SGP, FVD, Groep Markuszower en eenpitter Mona Keijzer zijn de felste tegenstanders van de ingrepen. Linkse partijen als PRO, Volt en de Partij voor de Dieren steunen het kabinetplan, al gaat het die partijen eigenlijk nog niet ver genoeg.

Het is te hopen dat het kabinet het stikstofdebat tot een goed einde brengt en dat de maatregelen daadwerkelijk de vergunningverlening voor boeren en bouw weer op gang brengt.

De aanpak vergt samenwerking, zoals in het oude poldermodel. Of het zover komt, is nog niet te zeggen. Maar na zeven jaar stikstofslot kunnen een paar maanden discussie om tot een eensgezind beleid te komen er ook nog wel bij.